Trong thời gian tới, giáo dục VN sẽ tồn tại hai hệ thống trường trung cấp, hai hệ thống trường CĐ không giống nhau nhưng vẫn được xem ngang bằng nhau. Và mong mỏi thiết tha của các trường nghề cùng bao nhiêu ý kiến tâm huyết của các nhà giáo về chuyện thống nhất đầu mối quản lý giáo dục nghề nghiệp lại rơi vào khoảng không!
Lịch sử lặp lại?
Theo báo cáo giải trình, tiếp thu, chỉnh lý dự thảo Luật dạy nghề (LDN) do UB Thường vụ Quốc hội (QH) trình bày trước QH ngày 19-10, trình độ đào tạo và bằng cấp hệ trung cấp nghề (TCN) một lần nữa được xác định là ngang bằng với hệ trung cấp chuyên nghiệp (TCCN) trong hệ thống giáo dục quốc dân. Thời gian đào tạo hệ này trong dự thảo LDN cũng được chỉnh sửa cho tương ứng với hệ TCCN: từ 1-2 năm đối với người có bằng THPT, từ 3-4 năm đối với người có bằng THCS. Nhưng hệ TCN và TCCN khác nhau như thế nào vẫn chưa có văn bản giải thích thỏa đáng.
Ông Trương Lợi, trưởng phòng đào tạo Trường Kỹ thuật nghiệp vụ Tôn Đức Thắng (TP.HCM), băn khoăn: “Phần qui định thời gian đào tạo trong dự thảo LDN gây bối rối cho các trường. Đối với HS đầu vào THCS, thời gian đào tạo tối đa đến bốn năm, trong khi thời gian đào tạo nghề dài hạn trước đây ở hầu hết các trường khoảng 18 tháng đến hai năm”.
Và chuyện chuẩn trình độ văn hóa đầu ra đang là điều băn khoăn của các trường. Trước nay, hệ công nhân kỹ thuật (CNKT) - tiền thân hệ TCN, không dạy các môn văn hóa trình độ THPT. HS đầu vào từ THCS đến THPT đều học chung một chương trình nghề. Nay để được công nhận ngang bằng với hệ TCCN, các trường sẽ phải dạy các môn văn hóa? Cùng với chuyện đội ngũ phải “phình ra” thêm, các trường còn phải phân chia HS theo hai trình độ với hai chương trình đào tạo khác nhau, việc tổ chức lớp sẽ khó khăn hơn nhiều.
TS Nguyễn Trần Nghĩa, hiệu trưởng Trường Công nhân kỹ thuật TP.HCM, còn phân tích một khó khăn khác: “Có nhiều HS nghề chưa tốt nghiệp THPT nhưng đã học hết lớp 10, 11 thậm chí đến lớp 12. Bây giờ buộc các em phải học lại văn hóa như HS đầu vào THCS sẽ rất lãng phí. Thời gian đào tạo kéo dài quá ba năm cũng sẽ khó thu hút được người học nghề”.
Ông Nguyễn Thành Hiệp, trưởng phòng dạy nghề Sở LĐ-TB&XH TP.HCM, cũng đã có ý kiến đặt vấn đề có nên dạy văn hóa trong chương trình đào tạo TCN. Bởi lẽ, chuyện dạy và công nhận trình độ văn hóa hiện không thuộc chức năng quản lý của Bộ LĐ-TB&XH.
Cùng nhau lên đời
Giữa lúc những qui định trong LDN đang đưa hệ TCN đến vị trí gọi là ngang bằng với hệ TCCN, ở bậc CĐ vẫn chưa có ai giải thích được những điểm giống và khác nhau cụ thể giữa CĐ nghề (CĐN) và CĐ kỹ thuật hiện nay. Chỉ có giải thích chung chung từ phía ban soạn thảo LDN rằng chương trình CĐN sẽ thực hành nhiều hơn CĐ hiện có. Nhưng nhiều hơn với bao nhiêu và liệu CĐN có giống với hệ CNKT bậc 4? Diện mạo hệ CĐN vẫn còn mờ ảo như vậy nhưng khắp các tỉnh thành cả nước đã gấp rút lập dự án thành lập hệ thống trường CĐN. Dự kiến đến hết năm 2007, cả nước sẽ có hơn 30 trường CĐN ra đời, hầu hết trên cơ sở nâng cấp các trường CNKT hiện hữu.
Trong một diễn biến khác, làn sóng xin nâng cấp thành trường CĐ phía các trường TCCN cũng không chịu thua kém. Một cán bộ Sở GD-ĐT TP.HCM nói: “Có những trường chúng tôi dự kiến đến 2010 mới nâng cấp lên CĐ, nhưng trong tình thế này cũng phải tạo điều kiện cho các trường đủ điều kiện sẽ được nâng cấp sớm hơn”.
Đã có một cuộc cạnh tranh thật sự trong lực lượng giữa “hai bên”. Cũng đã bắt đầu có ý kiến cho rằng tương lai ngành dạy nghề sẽ có cả ĐH nghề. Trong khi đó, ý kiến của bà Trần Thị Tâm Đan, chủ nhiệm UB Văn hóa - giáo dục - thanh niên, thiếu niên và nhi đồng của QH, tại kỳ họp tháng 6-2006 lại đề cập đến sự chuyển hướng của hệ thống các trường CĐ và trung cấp: “Các trường CĐ kỹ thuật và trung cấp kỹ thuật hiện nay cũng đang có hướng tăng đào tạo thực hành. Nếu tăng đến mức gặp được với chương trình các trường CĐN và TCN thì chúng tôi cho rằng thuận lợi nhất...”.
Nhưng viễn cảnh cuộc tương phùng hai hệ thống xem ra vẫn còn quá mờ mịt. Còn hiện tại, trên diễn đàn QH, nhiều vị đại biểu QH gọi đây là giai đoạn bước đệm, giai đoạn chuyển tiếp, là thời kỳ quá độ của lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp. Có giải pháp nào để rút ngắn thời kỳ quá độ trong khi chuyện thống nhất đầu mối quản lý vẫn cứ là mơ ước của các trường?
Theo TTO